Projekty edukacyjne w Nasielsku, rewitalizacja cmentarza żydowskiego w Szydłowie oraz wielowarstwowa historia Serocka były głównymi tematami spotkania promocyjnego, które odbyło się 20 stycznia w Płońsku. Spotkanie zgromadziło mieszkanki, lokalnych aktywistów, nauczycielki i przedstawicieli władz samorządowych, w tym burmistrza Płońska Andrzeja Pietrasika. Dyskusję poprowadził Piotr Dąbrowski, współzałożyciel Fundacji Nobiscum i dyrektor Domu Pamięci w Płońsku, a udział w niej wzięli członkowie i członkinie Sieci Forum Dialogu: ks. prof. Paweł Mazanka, Olga Ickiewicz i Mirosław Pakuła.

Rozmowa pokazała, że upamiętnianie żydowskich mieszkańców i mieszkanek Mazowsza i regionu świętokrzyskiego jest procesem opartym na edukacji i osobistych relacjach. Olga Ickiewicz podzieliła się swoimi doświadczeniami z Nasielska, gdzie historii uczy się poprzez opowieści konkretnych rodzin, natomiast ks. prof. Paweł Mazanka podkreślił znaczenie partnerstwa z potomkami w zachowaniu dziedzictwa Szydłowa. Mirosław Pakuła, odnosząc się do Serocka, podkreślił, że przywrócenie pamięci wymaga synergii władz lokalnych, organizacji pozarządowych i społeczności. Aktywny udział burmistrza Andrzeja Pietrasika podkreślił, że otwarty dialog między samorządem lokalnym a działaczami na rzecz pamięci ma zasadnicze znaczenie dla budowania świadomości historycznej i empatii społecznej. Uczestnicy i uczestniczki zgodzili się, że dzięki Sieci Forum Dialogu nawet najmniejsze lokalne inicjatywy zyskują regionalny zasięg, wzmacniając kulturę pamięci w całej Polsce i skutecznie walczą z antysemityzmem.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

Praca z młodzieżą w Żyrardowie, odkrywanie rodzinnych historii w Kałuszynie oraz dokumentowanie losów społeczności Wołomina – to główne tematy spotkania promocyjnego, które odbyło się 15 grudnia w Warszawie. Spotkanie, zorganizowane przez Forum Dialogu, stało się okazją do wymiany doświadczeń między członkami i członkinią Sieci Forum Dialogu: Bożeną Gąsiorowską, Przemysławem Jaczewskim oraz Piotrem Szulcem.

Rozmowa, prowadzona przez dyrektorkę fundacji dr Olgę Kaczmarek, pokazała, że upamiętnianie żydowskiej przeszłości Mazowsza to proces wymagający nie tylko precyzji dokumentacyjnej, ale przede wszystkim empatii i budowania relacji z potomkami dawnych mieszkańców. Dyskusja pokazała, że skuteczna praca z pamięcią opiera się na trzech filarach: edukacji, relacjach i dokumentacji. Bożena Gąsiorowska, dzieląc się doświadczeniami z Żyrardowa, podkreśliła, że młodzież najpełniej angażuje się w historię poprzez losy konkretnych osób, co buduje w nich empatię i zrozumienie dla wielokulturowej przeszłości. Kolejnym kluczowym wątkiem było partnerstwo z potomkami. Przemysław Jaczewski, na przykładzie współpracy z Josephem Gellmanem z Kałuszyna, udowodnił, że relacje te wykraczają poza symboliczne gesty – obejmują wspólne archiwizowanie zdjęć i przywracanie nazwisk do przestrzeni miejskiej. Z kolei Piotr Szulc zwrócił uwagę na wagę źródeł pisanych, zapowiadając publikację tłumaczenia Księgi Pamięci Żydów Wołomińskich.

Uczestnicy zgodnie uznali, że praca z dziedzictwem wymaga cierpliwości i precyzji, ale przynosi wymierne efekty. Dzięki wymianie doświadczeń w ramach Sieci, lokalne inicjatywy stają się inspiracją do budowania społeczności otwartej, świadomej swoich korzeni i gotowej do dialogu.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

Unikatowe żydowskie zabytki z Żarek, wielowarstwowa i fascynująca historia Gliwic oraz doświadczenie wielokulturowego sąsiedztwa w Sosnowcu – to tylko część tematów, które wybrzmiały podczas dyskusji „Pamięć o Żydach na Śląsku: wyzwania, motywacje, dobre praktyki”, współorganizowanej przez Forum Dialogu i Dom Pamięci Żydów Górnośląskich, oddział Muzeum w Gliwicach, 27 listopada w Gliwicach. Spotkanie stało się przestrzenią do rozmowy o różnorodnych formach zaangażowania w ochronę i upamiętnianie żydowskiego dziedzictwa regionu, o osobistych motywacjach stojących za tymi działaniami oraz o wyzwaniach, z jakimi mierzą się lokalni aktywiści i instytucje.

W dyskusji udział wzięli zaangażowani członkowie i członkinie Sieci Forum Dialogu: Monika Kempara, Wojciech Mszyca oraz Seweryn Botor. Rozmowę moderowała Larysa Michalska, kierowniczka Domu Pamięci Żydów Górnośląskich i członkini Sieci Forum Dialogu. Wspólna wymiana doświadczeń i przykładów dobrych praktyk pokazała, jak ważną rolę odgrywają lokalne inicjatywy, współpraca z mieszkańcami oraz budowanie trwałych relacji opartych na dialogu i zaufaniu.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

20 września 2025 roku w warszawskiej siedzibie Forum Dialogu odbyło się seminarium poświęcone przeciwdziałaniu antysemityzmowi, skierowane do członkiń i członków Sieci Forum Dialogu, którzy na co dzień pracują z młodzieżą jako nauczycielki i edukatorzy.

Głównym celem spotkania było zrozumienie źródeł uprzedzeń wobec osób pochodzenia żydowskiego oraz wypracowanie metod reagowania na antysemityzm w społecznościach lokalnych. Poza częścią teoretyczną uczestnicy poddali krytycznej analizie konkretne zachowania i opracowali strategie odpowiedzi na przejawy dyskryminacji. Warsztaty poprowadziła dr Verena Bunkus – historyczka i ekspertka reprezentująca Miejsce Pamięci i Edukacji Historycznej Dom Konferencji w Wannsee.

Program podzielono na dwa bloki tematyczne. Pierwsza część służyła wprowadzeniu w kontekst historyczny i edukacyjny. W kolejnym etapie uczestnicy, pracując w grupach, poddali analizie mechanizmy nienawiści, biorąc za punkt wyjścia protokół z konferencji w Wannsee z 1942 roku.

Zajęcia zaprojektowano tak, aby budować wzajemne zrozumienie i kształtować umiejętność reagowania na wrogość wobec innych. Edukacyjny wymiar seminarium dopełnił spacer historyczny po terenie dawnego getta warszawskiego.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

13 września, Tarnów – historyczny ratusz był miejscem inspirującej debaty z udziałem kluczowych członków i członkiń Sieci Forum Dialogu: Izabeli Sekulskiej, Ireneusza Sochy oraz Jolanty i Jerzego Stelmachów. Spotkanie zgromadziło osoby zaangażowane w oddolną pracę na rzecz pamięci, dialogu i reinterpretacji wielokulturowego dziedzictwa polskich miast. Dyskusję, którą prowadziła Hanna Gospodarczyk z Forum Dialogu, poświęcono roli lokalnych aktywistów i aktywistek oraz wyzwaniom, jakie niesie praca u podstaw. Członkowie i członkinie Sieci zaprezentowali różnorodne, często wynikające z osobistego impulsu, ścieżki zaangażowania: od długofalowej edukacji młodzieży w oparciu o bezpośredni kontakt z historią, po działalność wokół zaniedbanego cmentarza żydowskiego w Mielcu, która przerodziła się w szeroką inicjatywę upamiętniającą, łączącą lokalną społeczność z żydowskimi potomkami dawnych mieszkańców i mieszkanek. Podkreślano znaczenie konsekwencji oraz łączenie działań z twórczością artystyczną.

Debata w Tarnowie była przykładem spotkania, którego celem jest nie tylko wymiana doświadczeń, ale również modelowanie postaw i sposobów dbania o pamięć, dziedzictwo i dialog. Dzięki zaprezentowanym praktycznym przykładom i historiom, publiczność oraz aktywiści mniej doświadczeni i nowi członkowie Sieci zdobyli cenne narzędzia i inspiracje do oddolnych aktywności.

Spotkanie miało za zadanie zwiększać świadomość dziedzictwa żydowskiego, a także wrażliwość na niebezpieczeństwa związane z uprzedzeniami i stereotypami, tym samym przeciwdziałając antysemityzmowi. Debata uwidoczniła, że pamięć jest procesem dynamicznym, wymagającym nieustannej troski, a lokalne inicjatywy są fundamentem dla szerszych zmian. Sieć Forum Dialogu służy tu jako kluczowa przestrzeń wsparcia i inspiracji.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

Za nami intensywne seminarium wprowadzające, które odbyło się we Wrocławiu w dniach 5-7 września 2025 roku. Uczestnicy i uczestniczki spotkali się, aby zacieśnić wzajemne więzi i pogłębić dialogiczną wymianę doświadczeń. Podczas spotkania mieli oni okazję zapoznać się ze szczegółową ofertą wsparcia, jaką kieruje do nich Forum Dialogu. To dla nas niezwykle ważne, że poprzez takie spotkania możemy wzmacniać osoby zaangażowane w lokalne inicjatywy na rzecz równości i pamięci, wyposażając je w nową wiedzę i umiejętności.

Program seminarium obejmował kluczowe elementy budowania sieci kontaktów, a także unikatowy spacer po Wrocławiu. Uczestnicy i uczestniczki pod przewodnictwem Anity Skotnicznej – również członkini Sieci Forum Dialogu – podążyli szlakiem historii społeczności żydowskiej w tym mieście. Takie historyczne podróże są dla nas nie tylko formą upamiętnienia, ale przede wszystkim żywą lekcją dialogu i budowania wspólnej przyszłości opartej na szacunku dla różnorodności.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

Za nami tegoroczne Seminarium imienia Ludwiki i Henryka Wujców dla członków i członkiń Sieci Forum Dialogu. Ponad 20 uczestniczek i uczestników pod przewodnictwem Izabeli Meyzy zgłębiło teorię i praktykę podejścia dialogowego i komunikacji bez przemocy, zdobywając w ten sposób wiedzę i umiejętności niezbędne w ich codziennych wysiłkach na rzecz zachowania i upamiętniania żydowskiej historii ich miejscowości. Wspierani przez Martę Eichelberger-Jankowską poznali też chewrutę, czyli dialogiczną metodę krytycznej analizy tekstu, zakorzenioną w tradycji judaizmu i żydowskiej historii.

Seminarium jest uhonorowaniem pamięci o Henryku i Ludwice Wujcach, których postawa życiowa jest dla nas od lat źródłem inspiracji. To dla nas niezwykle ważne, że wspierając na co dzień ponad 200 osób zaangażowanych w upamiętnianie żydowskiego dziedzictwa w Polsce, możemy czerpać z dorobku tak wyjątkowych postaci.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

Seminarium im. Ludwiki i Henryka Wujców jest dofinansowane ze środków Friends of the Forum oraz darowizn od osób prywatnych i instytucji wspierających Forum Dialogu w Polsce i za granicą.

W dniach 28–30 marca spotkaliśmy się w Radomiu, gdzie w jedenastoosobowym gronie osób, które w ostatnich miesiącach dołączyły do Sieci Forum Dialogu, wymienialiśmy się doświadczeniami z działań w różnych regionach Polski, a także zwiedziliśmy miasto szlakiem przedwojennego życia żydowskiego, oprowadzeni przez Ewę Wziątek, również członkinię Sieci. Seminaria wprowadzające sprzyjają nawiązywaniu relacji w gronie osób zaangażowanych w upamiętnianie i upowszechnianie historii żydowskiej, a także rozwijają kompetencje edukacyjne w obszarze dialogu polsko-żydowskiego i pracy z lokalnym dziedzictwem.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

3-7 marca gościliśmy wizytę studyjną pracowników i pracowniczek Domu Konferencji w Wannsee, naszej partnerskiej instytucji w ramach wspólnie realizowanego projektu „W kierunku sieci dialogu: wieloperspektywiczne strategie zwalczania antysemityzmu na poziomie lokalnym” finansowanego przez Unię Europejską. Wizyta naszych niemieckich gości była świetną okazją do pogłębienia współpracy podczas tygodniowego, intensywnego programu, którego jednym z najważniejszych punktów była wycieczka do Mińska Mazowieckiego, gdzie członkini Sieci Forum Dialogu Katarzyna Łaziuk oraz Ewa Borkowska oprowadziły nas po żydowskim dziedzictwie swojej miejscowości i podzieliły się swoimi doświadczeniami w upamiętnianiu żydowskiej historii lokalnej.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.

„Czuję się dobrze wśród was. Mam poczucie, że jestem częścią ważnego projektu upamiętnień społeczności żydowskiej i że nie jestem w tym sama” – to słowa Lucyny Borczuch, uczestniczki seminarium wprowadzającego dla osób, które w ostatnich miesiącach dołączyły do Sieci Forum Dialogu. Chcemy, by takie seminaria sprzyjały nawiązywaniu relacji w gronie osób zaangażowanych w upamiętnianie i upowszechnianie historii żydowskiej, a także rozwijały kompetencje edukacyjne w obszarze dialogu polsko-żydowskiego i pracy z lokalnym dziedzictwem.

W dniach 11-13 października spotkaliśmy się w Łodzi, gdzie w 22-osobowym gronie wymienialiśmy się doświadczeniami z działań w różnych regionach Polski, a także zwiedziliśmy miasto szlakiem przedwojennego życia żydowskiego. Oprowadzili nas niezastąpieni przewodniczka i przewodnik, również należący do Sieci Milena Wicepolska-Góralczyk i Andrzej Grzegorczyk.

Z pomocą Conference on Jewish Material Claims Against Germany
Przy wsparciu niemieckiego Federalnego Ministerstwa Finansów i Fundacji Remembrance, Responsibility and Future

Współfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.