• Co nowego

    w Forum Dialogu?

Leo Wolinsky – potomek polskich Żydów z Gródka i uczestnik Wizyty Studyjnej Forum w Polsce w 2015 roku – powrócił do miejscowości urodzenia swojego ojca, aby spotkać się z upamiętniającymi historię żydowskiego Gródka uczniami Szkoły Dialogu. 8 września 2017 roku, zaraz po przyjeździe do Gródka, powiedział: „Przyjechałem tu, bo tutaj urodził się mój tata i dwa pokolenia jego rodziny. Mam nadzieję, że uczniowie szkoły w Gródku pomogą mi dotrzeć do tych korzeni, do historii moich bliskich”.

Jego nadzieja została spełniona – okazało się, że absolwenci Szkoły Dialogu z edycji 2016 stali się prawdziwymi ekspertami od historii lokalnej społeczności żydowskiej. Wśród efektów ich uczestnictwa w programie była między innymi publikacja Wycieczka do miejsc, których już nie ma, zgodne z najnowszym stanem badań kompendium wiedzy o przedwojennej historii i topografii Gródka. Publikacja będąca podsumowaniem uczniowskiego projektu została wydana przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gródeckiej i sfinansowana przez Gminę Gródek.

Dzieje Gródka są bardzo bogate i różnorodne. Na początku XX wieku prawie 80% mieszkańców miejscowości stanowili Żydzi, głównie drobni rzemieślnicy, właściciele małych sklepików i handlarze. Niezwykłe było bogactwo życia społecznego, religijnego, kulturalnego i politycznego tej społeczności. Funkcjonowało pięć synagog, dwa chasydzkie sztible, cmentarz, liczne szkoły, koszerne restauracje, apteka i studio fotograficzne. Wiele przedwojennych relacji i wspomnień wspomina ostre współzawodnictwo między lokalnymi oddziałami ruchów politycznych, od syjonistów z Betaru po bundystów i komunistów. Podczas odkrywania tej tętniącej życiem historii swojej rodzinnej miejscowości, jedna z uczestniczek Szkoły Dialogu powiedziała: „Gródek, który wcześniej był dla mnie małą wsią, teraz wydaje mi się wielki”. Jej koleżanka dodała: „Wcześniej mnie to nie interesowało; teraz. gdy dowiedziałam się kto wcześniej mieszkał w mojej miejscowości, wydaje mi się to bardzo ciekawe”.

Wizyta Leo Wolinsky’ego rozpoczęła się od spotkania w szkole; uczniowie i ich gość mieli szansę lepiej się poznać. Leo Wolinsky opowiedział uczestnikom spotkania o niezwykłych powodach swojego zainteresowania rodzinną historią: droga, która doprowadziła go do Gródka zaczęła się od telefonu z izraelskiej agencji detektywistycznej, a później napięcie już tylko wzrastało. Podzielił się z uczniami wszystkimi swoimi ustalenia i odkryciami, których dokonał badając historię swojego ojca i gródeckich krewnych. Uczniowie z kolei zasypali gościa pytaniami o życie współczesnej diaspory żydowskiej w Stanach Zjednoczonych. Po dyskusji wszyscy razem udali się na uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Lwa Cukiermana, żydowskiego lekarza, postaci bardzo lubianej i szanowanej w przedwojennym Gródku, zamordowanego w tragicznych okolicznościach przez nazistów.

Po uroczystości uczniowie Szkoły Dialogu zaprosili na przygotowaną przez siebie wycieczkę śladami żydowskiego Gródka Leo Wolinsky’ego i pozostałych uczestników spotkania – między innymi lokalnych dziennikarzy, innych uczniów, oraz znanego malarza i aktywistę Leona Tarasewicza. Uczniowie byli świetnie przygotowani, trasa spaceru została nawet wzbogacona o inscenizacje: w miejscu, w którym kiedyś znajdowała się koszerna restauracja, na uczestników wycieczki czekał mały poczęstunek; naprzeciwko budynków, w których przed wojną mieścił się fryzjer i studio fotograficzne, przewodnicy zadbali o tematyczne nawiązania. Inscenizacje były wykonane z bardzo dużą wrażliwością; szczególnie podobały się najmłodszym uczestnikom wycieczki.

Specjalnie dla Leo Wolinsky’ego uczniowie wprowadzili dodatkowe elementy do swojej trasy zwiedzania śladami przedwojennego Gródka. Największą niespodzianką dla gościa było odnalezione przez uczniów zdjęcie jego ciotki, która, jak się okazało, była jedną z najbardziej aktywnych członkiń lokalnej żydowskiej grupy teatralnej. Grupa specjalizowała się w wystawianiu klasyki teatru jidysz i była tak popularna, że gródeccy strażacy objęli ją swoim patronatem, a miejscowe władze formalnie zarejestrowały jako teatr. Innym wzruszającym momentem było wspólne odnalezienie domu, w którym mieszkali przyjaciele rodziny Leo Wolinsky’ego.

Ta wizyta to wyjątkowy przykład na to, jak dzielenie się historiami i opowieściami może prowadzić do odbudowy więzi. Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć ze spotkania, a także do obejrzenia krótkiego materiału telewizyjnego przygotowanego przez TVP Białystok (relacja z wizyty Leo Wolinsky’ego zaczyna się od 12:12 i kończy 15:00).

wrzesień 14th, 2017

Posted In: PL Aktualności 2017

Leave a Comment

W dniach 7-11 sierpnia przedstawicielki Forum Dialogu wzięły udział w Powell Holocaust Summer Institute, sfinansowanym dzięki wsparciu Powell Family Foundation, seminarium które odbyło się w Holocaust Center for Humanity w Seattle w Stanach Zjednoczonych . Julia Machnowska, koordynatorka flagowego program Forum, Szkoły Dialogu, i Katarzyna Łaziuk, Liderka Dialogu z Mińska Mazowieckiego, wzięły udział w tym wartościowym kursie umożliwiającym wymianę wiedzy i doświadczeń na temat metodologii nauczania o Zagładzie oraz przeciwdziałaniu uprzedzeniom i dyskryminacji.

W programie seminarium znalazły się liczne interesujące wykłady, warsztaty, panele dyskusyjne i wycieczki, między innymi inspirująca rozmowa z Alexandrą Zapruder, autorką Salvaged Pages, o wykorzystaniu w zajęciach szkolnych wspomnień i pamiętników, a także świetny wykład Tatyany Tsyrliny-Spady o współczesnej recepcji spuścizny Janusza Korczaka. Wielkie wrażenie na uczestnikach zrobiło spotkanie z Tomem Ikedą z Densho, organizacji zajmującej się szerzeniem wiedzy o obozach internowania Amerykanów japońskiego pochodzenia podczas drugiej wojny światowej.

Przedstawicielki Forum miały możliwość podzielić się swoimi wyjątkowymi doświadczeniami i przedstawić polską perspektywę na kwestie poruszane podczas seminarium. Katarzyna Łaziuk opowiedziała o projektach realizowanych przez jej uczniów i społeczność Mińska Mazowieckiego, a Julia Machnowska zaprezentowała Szkołę Dialogu, koncentrując się na jej wpływie na postawy społeczne w Polsce.

Obydwie uczestniczki seminarium zgodnie twierdzą, że była to niesamowita okazja do wymiany doświadczeń, uczenia się od innych uczestników i, dzięki ponadnarodowemu kontekstowi zajęć, poszerzenia swoich horyzontów jako edukatorek.

Udział Julii Machnowskiej I Katarzyny Łaziuk w Powell Holocaust Summer Institute był możliwy dzięki wsparciu Nancy Powell i Carol Heller.

fot. K. Łaziuk, J.Machnowska

sierpień 22nd, 2017

Posted In: PL Aktualności 2017

Leave a Comment

sierpień 21st, 2017

Posted In: PL Aktualności 2017

Leave a Comment

Wizyta rabinów z Izraela

2011

W 2011 roku na wizytę do Polski przybyli dwaj izraelscy rabini, których przodkowie pochodzili z Wąchocka. Goście spotkali się najpierw z Prezesem Forum Dialogu Andrzejem Folwarcznym celem poznania misji fundacji i jej działań edukacyjnych. Następnie podążając śladami swoich przodków goście odwiedzili Wąchock, gdzie spotkali się z uczniami Gimnazjum Publicznego im. mjr. Jana Piwnika „Ponurego” – absolwentami Szkoły Dialogu 2009.

W czasie spotkania opowiedzieli młodzieży o dawnych żydowskich mieszkańcach Wąchocka. Następnie młodzież oprowadziła gości po miasteczku pokazując miejsce gdzie stała synagoga i mykwa, dom rabina. Wycieczka zakończyła się na wąchockim cmentarzu żydowskim, gdzie rabini odmówili psalmy i wytłumaczyli młodzieży znaczenie pamięci o zmarłych w judaizmie. Uczniowie i naczyciele zapewnili, że będą opiekować się cmentarzem.

Dziennik „Hamodia“, publikowany w Izraelu w języku hebrajskim i skierowany do społeczności ultra-ortodoksyjnej, opublikował 20 lipca 2011 roku artykuł o Forum Dialogu i Szkole Dialogu pt. „Polska: polska młodzież dba o żydowskie cmentarze“. Podsumowując spotkanie z uczestnikami Szkoły Dialogu, autor artykułu pisze: „To zainteresowanie daje nadzieję, że nowym pokoleniom uda się stać przykładem dla pozostałych miast i miasteczek w Polsce“.

sierpień 18th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

Spotkanie z uczestnikami wizyty studyjnej z USA

grudzień 2012

Jednym z elementów wizyty studyjnej liderów społeczności żydowskich ze Stanów Zjednoczonych zorganizowanej przez Forum Dialogu w grudniu 2012 roku było spotkanie z uczestnikami Szkoły Dialogu. 6 grudnia uczestnicy wizyty odwiedzili absolwentów programu – młodzież z Zespołu Szkół nr 1 w Wadowicach. Spotkanie było nie tylko okazją dla gości do obserwacji programu Szkoła Dialogu w praktyce, ale też szansą dla wadowickich uczniów na poznanie wielu ciekawych osób uczestniczących w wizycie.

Spotkanie rozpoczęło się od słodkich mikołajkowych upominków, które zaskoczyły nie znających tej tradycji gości. Po warsztatach umożliwiających wzajemne zapoznanie do uczniów dołączyli goście ze strony władz lokalnych – pani wicestarosta oraz przedstawicielka Kuratorium Oświaty, których wystąpienia umilały słynne wadowickie kremówki.

Po warsztacie uczniowie oprowadzili gości po Wadowicach śladami społeczności żydowskiej. Wspólnie odwiedzili także cmentarz żydowski, gdzie goście poznali jego społecznych opiekunów – wolontariuszy zajmujących się utrzymaniem kirkutu. Spotkanie z nimi wywarło na uczestnikach duże wrażenie. Dzięki biorącemu udział w wizycie studyjnej kantorowi pod koniec wizyty na cmentarzu odmówiono kadisz.

Uczestnicy wizyty po jej zakończeniu uznali spotkanie w Wadowicach za jeden z najważniejszych fragmentów ich pobytu w Polsce. Słowami jednego z gości: „To jest to, o co w tym wszystkim chodzi. To było zaangażowanie. Dialog. Wymiana. To był faktyczny początek zrozumienia”.

sierpień 18th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

Wizyta członków zarządu i pracowników Facing History and Ourselves

maj 2014

12 maja 2014 roku uczniowie Salezjańskiego Gimnazjum i Liceum im. H. Sienkiewicza w Sokołowie Podlaskim po raz kolejny wcielili się w rolę przewodników po żydowskiej historii swojego miasta. Tym razem odwiedziła ich grupa złożona z członków zarządu oraz pracowników Facing History and Ourselves – międzynarodowej organizacji zrzeszającej prawie 30 tysięcy edukatorów. Głównym celem organizacji jest walka z rasizmem, antysemityzmem oraz uprzedzeniami, a także wychowywanie w duchu demokracji.

Spotkanie gości z sokołowskimi absolwentami Szkoły Dialogu przebiegło w serdecznej atmosferze. Grupa zaciekawiona była doświadczeniem uczniów związanym z udziałem w warsztatach. Młodzież oprowadziła uczestników śladami sokołowskich Żydów – pełną informacji trasą opracowaną w ramach warsztatów Szkoły Dialogu. Entuzjazm zarówno młodzieży jak i gości przejawiał się w ciekawych tematach bezpośrednich rozmów podejmowanych również w trakcie wycieczki.

Wizyta gości z Australii

czerwiec 2013

Latem 2013 roku przybyła z wizytą studyjną do Polski 3-osobowa grupa z Sydney. Jedna z uczestniczek wizyty, pani Fay Sussman, jest żydowską artystką i działaczką społeczną urodzoną w Wałbrzychu po II wojnie światowej. Jako 4-latka wyjechała z Polski do Izraela, a następnie do Australii. Od kilku lat działa na rzecz porozumienia, dialogu i ocieplenia relacji polsko-żydowskich. Pozostali uczestnicy – Judy Menczel i Paul Green – realizują obecnie film dokumentalny o Fay Sussman i jej historii.

Australijscy goście odwiedzili uczniów z Salezjańskiego Gimnazjum i Liceum im. H. Sienkiewicza w Sokołowie Podlaskim, absolwentów Szkoły Dialogu 2013. Dołączyli do spaceru organizowanego przez młodzież dla mieszkańców Sokołowa i okolic. Z powodu ilości chętnych uczestnicy wycieczki musieli zostać podzieleni na dwie grupy. W jednej z nich znaleźli się goście z Sydney wraz z tłumaczką. Trasa wycieczki obejmowała m.in. miejsce kirkutu, domy rabinów, miejsce w którym niegdyś była synagoga i mykwa, teren getta, rynek przy którym mieszkała ludność żydowska.

Uczniowie zwrócili również uwagę na kwestię wykorzystania macew. W czasie wycieczki udało się także odnaleźć dom, przy drzwiach którego wciąż widoczny jest ślad po mezuzie. Wycieczka poprzedzona była pokazem nagranej wśród uczniów i uczennic sondy dotyczącej ich wiedzy i stosunku do Żydów.

Po wycieczce w szkole odbył się jeszcze poczęstunek i pokaz filmu podsumowującego cały projekt. Była to również okazja do przeprowadzenia wywiadów z gośćmi. Uczniów zaskoczyła pani Sussman, która odpowiadała na ich pytania w języku polskim. Swoją wizytę podsumowała słowami: „Najlepsza część wizyty w Polsce dla mnie to wszystko, co miało związek z młodymi ludźmi. I muszę przyznać, że ta wizyta (przyp. – w Sokołowie Podlaskim) była dla mnie najbardziej wyjątkowa. Nie mówię tego wcale po to, aby sprawić Wam przyjemność, ale dlatego, że w moim sercu czuję szczęście z powodu tego, co tutaj robicie”.

sierpień 18th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

Wizyta grupy Facing History and Ourselves

lipiec 2014

Latem 2014 roku wizytę studyjną do Polski odbyli amerykańscy edukatorzy związani z Facing History and Ourselves – międzynarodową organizacją zrzeszającą nauczycieli w celu zwalczania rasizmu, antysemityzmu i uprzedzeń oraz promocji wychowania w duchu demokracji. 31 lipca grupa odwiedziła uczniów Gimnazjum nr 4 im. Jana Pawła II w Pruszkowie – uczestników Szkoły Dialogu 2014.

Uczestnicy wizyty powitani zostali w szkole przez dyrekcję i prezydenta miasta, a w spotkaniu z uczniami brał udział także pan Marian Skwara, autor książek o historii Pruszkowa i jego żydowskich mieszkańcach. Po integracyjnych warsztatach, w czasie których goście i uczniowie znajdowali wspólne im cechy, młodzież wcieliła się w rolę przewodników po swoim mieście i zabrała grupę edukatorów na spacer po żydowskim Pruszkowie.

Wycieczka, którą gimnazjaliści przygotowali w ramach wiosennej Szkoły Dialogu, prowadziła śladami przedwojennego żydowskiego życia w mieście, a także wydarzeń z czasów wojny. W każdym z opisywanych miejsc dwóch uczniów przedstawiało jego historię, co uzupełniał swoimi opowieściami pan Skwara. Ostatnim odwiedzonym miejscem był żydowski cmentarz. Tam grupa spotkała społecznego opiekuna kirkutu, pana Eugeniusza Kutenia, który zaprosił gości do powrotu do Pruszkowa i zapewnił o swej gotowości do ich przyjęcia w przyszłości.

Po zakończeniu wizyty studyjnej uczestnicy przyznali, że spotkanie z uczniami z Pruszkowa było jednym z najlepszych elementów ich pobytu w Polsce. Słowami jednej z uczestniczek: „spotkanie z polskimi uczniami i zobaczenie miasta ich oczami było otwierającym oczy i wzmacniającym doświadczeniem, moim ulubionym z całej wizyty”. Spotkanie to podsumować można fragmentem artykułu na temat wizyty z bloga Facing History and Ourselves – „być może tym, co ważniejsze nie jest przeszłość, którą uczniowie odkrywają teraz, ale to, co z tego doświadczenia wezmą ze sobą w przyszłość”.

sierpień 17th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

Wizyta Roberta Potokera

lipiec 2014

Pan Robert Potoker rozpoczął swoją współpracę z Forum Dialogu od ufundowania programu Szkoły Dialogu w Międzyrzecu Podlaskim w 2012 roku – miejscowości, z której pochodzili jego dziadkowie. Pod koniec 2012 roku wziął udział w wizycie studyjnej w Polsce organizowanej przez Forum, po czym powrócił do Międzyrzeca Podlaskiego ze swoją żoną latem 2014 roku. To była pierwsza wizyta pana Potokera w tej miejscowości po roku 1995.

W Międzyrzecu państwo Potoker spotkali się z nauczycielem historii Arturem Domańskim, opiekującym się uczestnikami Szkoły Dialogu, oraz uczniami z lokalnego Zespołu Placówek Oświatowych nr 3, którzy podzielili się z gośćmi wrażeniami dotyczącymi programu.

Przewodnikiem po mieście był Mateusz Borysiuk, specjalista w dziedzinie historii żydowskiej Międzyrzeca Podlaskiego i okolic, który pokazał panu Potokerowi także żydowski Tykocin i Białystok, jak również interesujące gościa fortyfikacje z okresu II wojny światowej.

sierpień 17th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

Wizyta rodziny Margolis

październik 2012

Jesienią 2012 roku siedmiu członków rodziny Margolis z Chicago przybyło z wizytą do Łomży, skąd pochodzili ich dziadkowie. Cztery lata wcześniej Samantha Margolis brała udział w wizycie studyjnej w Polsce zorganizowanej przez Forum Dialogu. Pierwszy pobyt w Polsce wzbudził w niej poczucie więzi z rodzinną historią, którą chciała się podzielić z krewnymi. W 2012 roku rodzina zdecydowała się wspólnie odwiedzić absolwentów Szkoły Dialogu w Łomży.

Goście przyjęci zostali przez uczestników dwóch łomżyńskich Szkół Dialogu – Zespołu Szkół Ekonomicznych i Ogólnokształcących nr 6 w Łomży oraz III Liceum Ogólnokształcącego im. Żołnierzy Obwodu Łomżyńskiego AK. Uczniowie III Liceum przygotowali poczęstunek i prezentację zarysu dziejów Żydów łomżyńskich w języku angielskim. W ramach przygotowania do wizyty odwiedzili oni Archiwum Miejskie, gdzie znaleźli przedwojenne mapy miasta oraz cenne materiały dotyczące rodziny Margolis nieznane wcześniej gościom z Chicago. Dokumenty, dzięki pomocy pracownika Archiwum, udało się przetłumaczyć z języka rosyjskiego na polski, a następnie na język angielski. Uczniowie zadbali o to, aby je oprawić i wręczyli je gościom jako pamiątkę. Już w trakcie spotkania w szkole nawiązały się bezpośrednie, serdeczne rozmowy między gośćmi i uczniami.

Po powitaniu w szkole uczniowie zabrali rodzinę Margolis na wycieczkę po Łomży śladami jej żydowskiej społeczności. Goście otrzymali miejski przewodnik „Śladami Żydów łomżyńskich” w wersji angielskiej, stworzony i profesjonalnie wydrukowany przez uczniów przy wsparciu nauczyciela i Lidera Dialogu w Łomży, pana Marcina Mikołajczyka. Uczniowie wskazali m.in. miejsce, gdzie stała synagoga oraz ruiny cmentarza żydowskiego, na którym pochowana jest zapewne prababcia rodziny Margolis, Sara Golding. Udało im się także zlokalizować i odwiedzić miejsce, w którym mieszkał przed wyjazdem do Stanów dziadek rodziny, Saul Margolis, a także poznać nazwiska przedwojennych łomżyńskich sklepikarzy – wśród nich pradziadka rodziny Arje Lejbę Margolisa. W czasie spaceru grupa spotkała szukającą śladów swej rodziny parę z Izraela, która także dołączyła do wycieczki.

Samantha Margolis powiedziała później: „Trudno ująć w słowa jak ważny był nas ten dzień w Łomży. Nie tylko poczuliśmy ducha naszego dziadka i dawnego żydowskiego życia, ale poczuliśmy więź z przyszłością Łomży i Polski dzięki nadziei i serdeczności uczniów, którzy tamtego dnia byli naszymi nauczycielami”.

sierpień 17th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

Wizyta Scotta Saundersa i rabinki Shoshany Boyd Gelfand

kwiecień 2014

Do uczniów ciechanowskiego Zespołu Szkół nr 2 przybyli 9 kwietnia z wizytą goście z Londynu – Scott Saunders, założyciel Marszu Żywych w Wielkiej Brytanii, oraz rabinka Shoshanna Boyd Gelfand, dyrektorka JHub związana z Pears Foundation. Pani Boyd Gelfand odwiedziła wcześniej Polskę w ramach wizyty studyjnej organizowanej przez Forum Dialogu. Po spotkaniu uczniów Szkoły Dialogu w Siennie była pod ich dużym wrażeniem. Po powrocie do Wielkiej Brytanii chciała wykorzystać to doświadczenie w ramach organizacji Marszu Żywych tak, aby gwarantował on prawdziwy dialog polsko-żydowski. W ten sposób wspólnie ze Scottem Saundersem zdecydowali się odwiedzić absolwentów Szkoły Dialogu w Ciechanowie.

Spotkanie rozpoczęły warsztaty zapoznawcze, po których bezpośrednia rozmowa toczyła się już swobodnie w języku angielskim. Goście dopytywali o doświadczenia uczniów związane z programem Szkoła Dialogu – o tym czym dla nich było szukanie informacji o Żydach mieszkających w Ciechanowie przed wojną oraz jak na te poszukiwania reagowali inni mieszkańcy miasta. Uczniów z kolei bardzo interesowała biografia gości. Pytali czym goście się zajmują, jak to jest być rabinką, jak żyje się w Izraelu, Nowym Jorku czy Hongkongu. Po spotkaniu w szkole uczniowie zabrali swoich gości na wycieczkę śladami Róży Roboty i ciechanowskich Żydów, opracowaną w grudniu poprzedniego roku w ramach Szkoły Dialogu.

sierpień 16th, 2017

Posted In: PL Spotkania

Leave a Comment

« Poprzednia stronaNastępna strona »